Warto uprawiać groch siewny

Uprawia się go dla celów konsumpcyjnych, paszowych a także jako zielony nawóz.

Groch siewny jest jednym z najstarszych i najpopularniejszych gatunków roślin strączkowych uprawianych w naszej strefie klimatycznej. Duży potencjał plonowania oraz znaczna zawartość białka w nasionach to główne zalety tego gatunku. Groch siewny podobnie jak inne gatunki roślin strączkowych posiada zdolność do wiązania azotu atmosferycznego, co ma znaczenie zarówno ekologiczne jak i ekonomiczne. W jego uprawie stosuje się najczęściej niewielkie, tzw. startowe dawki azotu (ok. 30 kg/ha), przez co nie obciąża się środowiska przyrodniczego tym pierwiastkiem i nie ponosi znacznych kosztów na zakup nawozów mineralnych.

W Polsce powierzchnia uprawy grochu na nasiona wynosi około 60 tys. ha, a plony nasion kształtują się na poziomie 2-2,4 t/ha. Obecnie znane są odmiany ogólnoużytkowe, wyżej plonujące, wymagające lepszych gleb i odmiany pastewne, niżej plonujące, zalecane do uprawy na glebach słabszych. Poziom plonów grochu uzyskiwany w doświadczeniach COBORU jest znacznie wyższy i wynosi około 4,5 t/ha. Oznacza to, że w praktyce rolniczej wykorzystanie możliwości plonowania grochu jest stosunkowo małe. Ważną tego przyczyną jest słaba znajomość technologii produkcji nasion roślin strączkowych. Wynika to z faktu, że rośliny te nie były dotychczas zbyt często uprawiane, przez co zanikła tradycja ich uprawy i zapomniano zasady poprawnej agrotechniki.

Duże zapotrzebowanie przemysłu paszowego na białkowe surowce roślinne powoduje w ostatnich latach większe zainteresowanie roślinami strączkowymi, w tym także uprawą grochu siewnego. Znaczną zachętą dla rolników uwzględniających w płodozmianie groch siewny są także dopłaty specjalne do uprawy roślin bobowatych oraz wysokie ceny rynkowe komponentów białkowych.

Nasiona grochu mogą być użytkowane jako żywność dla ludzi i pasza dla zwierząt. W niektórych krajach świata nasiona grochu są wykorzystywane prawie w całości jako składnik diety człowieka, natomiast w Europie głównie jako surowiec do produkcji wysokobiałkowych pasz treściwych. Nasiona grochu są cennym roślinnym surowcem białkowym (tab.1), zwłaszcza ze względu na dużą ilość aminokwasu – lizyny, którego zawartość w 1 kg nasion wynosi około 15 g, czyli jest 3-4 razy większa niż w ziarnie zbóż.

Białko i skrobia grochu charakteryzują się wysoką strawnością dla drobiu i świń wynoszącą od 85% do 95%. Nasiona zawierają także duże ilości fosforu i potasu oraz znaczną ilość pozostałych składników pokarmowych. Zaletą białka grochu jest stosunkowo dobrze zbilansowany skład aminokwasowy. Nasiona grochu mogą być również stosowane w żywieniu przeżuwaczy, krów mlecznych, opasów oraz owiec matek.

Groch siewny odgrywa także ważną rolę w płodozmianie, jako roślina przerywająca częste następstwo zbóż po sobie. Ze względu na krótki okres wegetacji jest cennym przedplonem dla rzepaku ozimego, jęczmienia ozimego i pszenicy ozimej (tab.2).

System korzeniowy grochu przyczynia się do rozluźnienia warstwy podornej i tym samym ułatwia głębsze ukorzenianie się uprawianych po nim roślin, wzbogaca glebę w azot oraz substancję organiczną. Groch pełni również ważną rolę w systemach produkcji roślinnej, gdzie nie stosuje się (rolnictwo ekologiczne) lub stosuje się w ograniczonym zakresie środki chemiczne (rolnictwo integrowane). Jego uprawa poprawia stan fitosanitarny gleby, dzięki czemu zmniejsza się porażenie roślin następczych chorobami przenoszonymi za pośrednictwem gleby. Szczególnie dobry wpływ roślin strączkowych na plonowanie zbóż obserwuje się w latach o niekorzystnym rozkładzie opadów lub ich niedoborach, gdy pobieranie stosowanego pogłównie N mineralnego jest słabe.

Groch siewny może być uprawiany w siewie czystym lub w mieszankach ze zbożami. Zaletą zasiewów mieszanych, w porównaniu z czystymi, jest większa wierność plonowania oraz łatwiejszy zbiór nasion. Rośliny zbożowe rosnące w sąsiedztwie roślin grochu korzystają z azotu atmosferycznego związanego symbiotycznie przez bakterie brodawkowe. Z powodu lepszego zaopatrzenia w azot wyżej plonują i gromadzą więcej białka w ziarnie. Wielkość plonu nasion rośliny strączkowej i zbożowej oraz masa resztek pozbiorowych zależą od przebiegu warunków pogodowych oraz udziału poszczególnych komponentów w mieszance.

Groch siewny może być uprawiany również w międzyplonach na zielony nawóz. Wnosi wówczas do gleby znaczne ilości substancji organicznej i azotu. Ponadto zwarty porost masy nadziemnej silnie ocienia glebę, zmniejsza parowanie zatrzymując wodę w glebie, co ma bardzo duże znaczenie w obecnie zmieniających się warunkach klimatycznych.

prof. dr hab. Janusz Podleśny

IUNG-PIB Puławy

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *