Reklama

MRiRW ws. wniosku o ponowną analizę nowowyznaczonych obszarów ONW

W odpowiedzi na korespondencję Zarządu KRIR w sprawie ponownej analizy nowowyznaczonych obszarów ONW , Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazało poniższe informacje.

Wprowadzane od 2019 r. zmiany w delimitacji obszarów ONW są wynikiem, dostosowania rozwiązań krajowych do prawa unijnego. Decyzja o zmianie sposobu delimitacji ONW została podjęta w 2005 r. przez Radę Europejską a przepisy regulujące w całej UE sposób delimitacji ONW weszły w życie w 2013 r. Brak wdrożenia tych rozwiązań (najpóźniej w 2019 r.) skutkowałby wypłatą płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi w obniżonej wysokości wszystkim uprawnionym do tego wsparcia rolnikom. Natomiast od 2021 r. Polska nie mogłaby wspierać obszarów definiowanych jako ONW z ograniczeniami naturalnymi.

Zgodnie z rozporządzeniem nr 1305/2013 na terenie całej UE w procesie nowej delimitacji ONW z ograniczeniami naturalnymi stosuje się łącznie jednolite unijne kryteria_biofizyczne [dotyczące klimatu (długość okresu wegetacji, temperatura w okresie wegetacyjnym, brak wody), gleby i klimatu (słaba przepuszczalność gleby, uziarnienie gleby i kamienistość, głębokość strefy korzeniowej, słabe właściwości chemiczne, nadmierna wilgotność gleby), ukształtowania terenu]. Równocześnie, obowiązkowym elementem nowej delimitacji było wyłączenie ze wsparciajednostek administracyjnych (gmin/obrębów ewidencyjnych), “… na których znaczące ograniczenia naturalne zostały udokumentowane, ale przezwyciężono je dzięki inwestycjom lub działalności gospodarczej, lub dzięki normalnej produktywności gruntów, lub jeśli metody produkcji lub systemy rolnicze rekompensują utracone dochody lub dodatkowe koszty...” (rozporządzenie nr 1305/2013, art. 32, ust. 3) — tzw. procedura zawężenia obszarów (ang. fine tuning). Wyznaczenie tego typu ONW nie było prowadzone w oparciu o klasy gleb ponieważ to zagadnienie na podstawie przepisów unijnych” nie jest traktowane jako kryterium biofizyczne.

Szczegółowy opis metody delimitacji był wielokrotnie prezentowany przedstawicielom Izb Rolniczych, przez ekspertów IUNG-PIB. W trakcie tych spotkań informowano, że sprawa m.in. niskich opadów była analizowana w ramach kryterium „suchość klimatu”. Wspomniane przepisy definiują je jako stosunek rocznej sumy opadów do rocznej sumy ewapotranspiracji potencjalnej jest mniejszy lub równy 0,5. Jednocześnie warunek ten musiał być spełniony dla co najmniej 20% lat z okresu ostatnich co najmniej 30 lat (w Polsce zastosowano 10 z 45 lat: 1971-2015, aby uwzględnić również suszę, która wystąpiła w 2015 r.”). Analiza IUNG-PIB wykazała, że w Polsce nie istnieją obszary spełniające tak zdefiniowane kryterium suchości klimatu, pomimo susz występujących w ostatnich latach. Tak zdefiniowane kryterium spełnia jedynie część obszarów w południowej część Europy.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie może zgodzić się z oceną, że „obszary ONW zostały ustalone niesprawiedliwie”. Celem zachowania transparentności wyznaczenia tych obszarów zadanie to zostało przeprowadzone: (i) na podstawie jednolitych dla całej UE kryteriów biofizycznych, (ii) przez jednostki naukowe (IUNG- PIB, IERiGŹ-PIB), w tym specjalistów w zakresie gleboznawstwa oraz ekonomiki rolnictwa. Dodatkowo podstawowym narzędziem weryfikacji spełnienia przez użytki rolne w każdej polskiej gminie/obrębie ewidencyjnym kryteriów biofizycznych wskazanych w rozporządzeniu nr 1305/2013 była aktualna cyfrowa mapa glebowo-rolnicza w skali 1: 25000. Stosowanie takiego narzędzia było wymagane przez służby Komisji Europejskiej. Ponadto wykorzystano aktualny i jednolity dla całej Polski numeryczny model terenu (DEM), jednolitą dla całego kraju informację o powierzchni użytków rolnych w gminach/obrębach ewidencyjnych, aktualną mapę pH gleby dla całej Polski, aktualne dane dotyczące warunków klimatycznych Polski. Natomiast proces zawężenia obszarów był prowadzony przede wszystkim na podstawie danych Polskiego FADN, ARiMR (System Identyfikacji Działek Rolnych oraz System Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt). Dzięki temu zapewniona została obiektywność, porównywalność, dokładność i aktualność nowego wyznaczenia ONW.

Odnosząc się do kwestii wyłączenia z ONW obszarów o trudnych warunkach poinformowano, że część obszarów utraciła status ONW (albo nie uzyskała tego statusu) z uwagi na następujące przesłanki:

    brak występowania na terenie danej gminy lub obrębu ewidencyjnego użytków rolnych spełniających kryteria biofizyczne lub brak występowania odpowiedniego udziału (minimum 60%) użytków rolnych spełniających kryteria biofizyczne na terenie danej gminy lub obrębu ewidencyjnego,
    występowanie obszarów intensywnego rolnictwa — konieczność stosowania procedury zawężenia obszarów (fine tuning),
    aktualizacja przez samorządy województw Wykazów miejscowości położonych na terenach podgórskich i górskich,
    brak spełnienia warunków kwalifikacji do nowej kategorii ONW typ specyficzny (niekorzystne warunki o walorach przyrodniczo-turystycznych),
    odejście od stosowania kryteriów demograficznych na rzecz jednolitych dla całej UE kryteriów biofizycznych.

Banner 468 x 60 px