Konkurencja ogranicza plonowanie

Przy bardzo silnym zachwaszczeniu może dojść nawet to całkowitego zagłuszenia plantacji.

Na nieodchwaszczonych plantacjach rośliny uprawne zazwyczaj bardzo szybko zostają zmuszone do walki o dostęp do niezbędnych dla wzrostu i rozwoju czynników, tj. wody, światła oraz składników pokarmowych. Rywalizując z chwastami, które są doskonale przystosowane do zmiennych warunków siedliska, najczęściej nie mają szans na optymalny rozwój. Efektem konkurencji jest obniżenie wysokości plonu, a także pogorszenie jego jakości.
 
Zasobów ubywa szybko
    
Potrzeby pokarmowe wielu gatunków chwastów są bardzo wysokie. Często ilość składników mineralnych jakie pobierają przewyższa ilość wykorzystywaną przez rośliny uprawne. W badaniu IUNG-PIB ustalono np., że szarłat szorstki zachwaszczając kukurydzę w nasileniu 20 szt./m2 zdołał pobrać 2 razy więcej azotu, 2 razy więcej fosforu i 5 razy więcej potasu niż kukurydza uprawiana w obsadzie 9 szt./m2.
    Dostęp do odpowiedniej ilości wody to kolejny z kluczowych, a nierzadko najważniejszy z czynników decydujących o poziomie plonowania upraw. Szereg chwastów (np. powój polny) wytwarza głęboki i charakteryzujący się dużą siłą ssącą system korzeniowy, pozwalający bardzo sprawnie pozyskiwać wodę z gleby. Dzięki temu zyskują dużą przewagę nad gatunkami uprawnymi, zwłaszcza w warunkach suszy.
W walce o światło najgroźniejszymi rywalami są chwasty przerastające łan oraz zdolne oplatać lub wspinać się na inne rośliny (np. przytulia czepna, powój polny). Niebezpieczne mogą być także gatunki osiągające niewielkie rozmiary, pod warunkiem, że zdołają wzejść i rozwinąć się wcześniej niż roślina uprawna.
    
Progi szkodliwości pomagają podjąć decyzję

Progi szkodliwości ustala się w celu wspierania rolników podczas podejmowania decyzji dotyczących celowości przeprowadzenia zabiegów odchwaszczających. Progiem szkodliwości biologicznej nazywamy minimalną liczbę chwastów, która powoduje mierzalną stratę plonu. Natomiast progiem ekonomicznej szkodliwości określa się liczbę chwastów wywołujących stratę plonu, której wartość równa jest kosztom przeprowadzenia zabiegu odchwaszczającego. Zatem większe znaczenie dla praktyki ma próg ekonomicznej szkodliwości, dzięki któremu rolnik może oszacować czy wykonanie zabiegu będzie opłacalne. Progi szkodliwości dla tych samych gatunków prezentowane w różnego rodzaju opracowaniach mogą się jednak znacząco różnić. Jest to spowodowane dużym wpływem czynników siedliska na końcowy efekt konkurencji. W trakcie badań polowych ustalono np., że maruna zachwaszczająca plantację pszenicy w sezonie suchym spowodowała ok. trzykrotnie mniejsze straty niż w trakcie sezonu z umiarkowaną ilością opadów. Dodatkowym utrudnieniem jest to, że progi wyznaczane są najczęściej dla jednego gatunku chwastu, a w praktyce mamy do czynienia z wielogatunkowym zbiorowiskiem. Wszystko to sprawia, że wyniki tego typu badań najczęściej należy traktować jedynie orientacyjnie, zwłaszcza w sytuacji gdy nie są dostępne szczegółowe informacje na temat warunków w jakich zostały one przeprowadzone. Jeśli istnieje taka możliwość należy wykorzystać progi szkodliwości opracowane w warunkach jak najbardziej zbliżonych do panujących na naszej plantacji.

Krytyczny okres konkurencji

    Etap w którym roślina uprawna jest najbardziej wrażliwa na konkurencję ze strony chwastów nazywamy krytycznym okresem zachwaszczenia lub krytycznym okresem konkurencji. Zdaniem prof. Woźnicy (UP Poznań) etap ten dla rocznych upraw jarych z reguły zawiera się w przedziale od 2. do 6. tygodnia po wschodach. Profesor podkreśla jednak, że w przypadku niektórych gatunków (np. cebuli) lub w niektórych systemach uprawy (np. w systemie bezorkowym), okres krytyczny może zacząć się niedługo po siewie, szczególnie w sytuacji gdy na plantacji pojawiły się gatunki wieloletnie, a zakończyć nawet po 12 tygodniach.

mgr inż. Tomasz Snopczyński
IUNG-PIB w Puławach,
Zakład Herbologii i Technik Uprawy Roli we Wrocławiu

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *