Czy Rokosz się sprawdził?

Pszenica orkisz może występować jako forma ozima jak i jara, lecz w większości krajów gdzie jest uprawiana dominuje forma ozima.

W Polsce uprawia się formy ozime orkiszu, najczęściej kilku odmian niemieckich, tj. Ceralio, Frankenkorn, Ostro, Oberkulmer Rothkorn, Schwabenkorn i Schwabenspelz. Sytuacja uległa zmianie w 2012 roku, kiedy to do rejestru odmian COBORU, wpisano pierwszą polską odmianę pszenicy ozimej typu orkisz pod nazwą handlową Rokosz.
Jest to odnowiona i ulepszona stara odmiana pszenicy orkisz, gdyż Rokosz łączy w sobie cechy nowoczesnej odmiany z walorami jakościowymi pszenicy ozimej typu orkisz. Zaletą tej odmiany jest to, że jest plenniejsza od swojej poprzedniczki i zdecydowanie lepiej się wymłaca, a mąka uzyskana z takiego ziarna zawiera odpowiednią ilość białka i glutenu jaka jest niezbędna do samodzielnego wypieku chleba orkiszowego. Pszenica orkisz jest jednym z najmniej wymagających zbóż, tolerancyjnym na zmienne warunki pogodowe, stabilnie plonującym, stwarzającym możliwości uprawy nawet na glebach klasy IVb. Duże zdolności przystosowawcze sprawiają, że orkisz może być uprawiany praktycznie na terenie całego kraju. Korzystne dla orkiszu są lata o zwiększonych opadach szczególnie w miesiącu maju oraz łagodna zima, bez przedłużających się okresów silnych mrozów. Tyle mówi teoria, a jak Rokosz sprawdził się w praktyce?

Termin siewu, zabiegi agrotechniczne i zbiór

Pszenicę ozimą typu orkisz, odmiany Rokosz zasiano 22 października 2016 roku na glebie klasy IVa, na dwóch polach o powierzchni 7,5 ha i 12,5 ha w pobliżu miejscowości Brynica w woj. opolskim. Norma wysiewu wynosiła 200 kg/ha, a obsada 400 roślin/m2. W okresie jesiennym nie stosowano żadnych zabiegów agrotechnicznych. Pierwsze nawożenie mineralne wykonano na początku oraz pod koniec marca roku 2017 stosując łącznie 80 kg azotu na ha w czystym składniku. Następnie na początku kwietnia wykonano oprysk herbicydem Lancet Plus 125 WG w dawce 0,2 kg/ha, a pod koniec kwietnia zastosowano antywylegacz Moddus Start 250 DC w dawce 0,3 l/ha. Ostatnim zabiegiem było zastosowanie w połowie czerwca insektycydu Danadim 400 EC w dawce 0,5 l/ha. Zbiór kombajnowy przeprowadzono pod koniec pierwszej dekady sierpnia, gdy wilgotność ziarna wynosiła około 11,5%.

Plonowanie i wybrane cechy jakościowe ziarna

Wydajność brutto orkiszu zawierała się w przedziale od 3,29 t/ha (pole o powierzchni 12,5 ha) do 3,86 t/ha (pole o powierzchni 7,5 ha). Do dalszego odplewienia ziarna wykorzystano odpowiednio zmodyfikowany bukownik do koniczyny, którego wydajność wynosiła około 500 kg ziarna/dzień. Dlatego wydajność netto, tzn. już po odplewieniu ziarna, wyniosła około 70% plonu brutto czyli średnio z dwóch pól uzyskano średnio 2,5 t ziarna z ha o bardzo przyzwoitych cechach jakościowych. Ważnymi wskaźnikami wartości wypiekowej mąki są zawartość białka ogółem, która w przypadku odmiany Rokosz wyniosła średnio 14,7% i wydajność glutenu mokrego, którego średnia wartość oscylowała w granicach 31%. Również wartość wskaźnika sedymentacji, świadcząca o jakości użytkowej ziarna, a w szczególności o przydatności do celów piekarniczych była wysoka i wyniosła 43,3 ml.
Czy się opłaca?

Ceny w tym roku są bardzo korzystne, gdyż młyny płacą ponad trzykrotnie więcej (około 2000 zł netto za tonę) niż za ziarno pszenicy zwyczajnej. Dla porównania za ziarno pszenicy ozimej konsumpcyjnej, plantatorzy mogą uzyskać około 640 zł netto za tonę.

Co z pozostającymi plewami?

Okazuje się, że również plewy orkiszowe można w bardzo różny i wszechstronny sposób spożytkować. Plewy świetnie nadają się do ściółkowania gdyż bardzo dobrze chłoną wilgoć i odory a ponadto bardzo dobrze sprawdzają się jako prebiotyczny dodatek do pasz dla zwierząt gospodarskich jak i domowych. Natomiast zmielone łuski orkiszowe są sprzedawane w sklepach ze zdrową żywnością jako naturalny produkt z dużą zawartością błonnika oraz witamin z grupy B, który jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania mikrobiontu jelitowego człowieka. Ponadto plewy orkiszowe są wykorzystywane jako naturalne wypełnienie leczniczych i antyalergicznych poduszek, kołder i materacy. W medycynie naturalnej wykorzystuje się plewy orkiszowe do leczenia dolegliwości skórnych poprzez kąpiele w odwarach z plewek orkiszowych.

dr inż. Tomasz R. Sekutowski
IUNG – PIB w Puławach
Zakład Herbologii i Technik Uprawy Roli, Wrocław

mgr inż. Bartłomiej Karamon
Lesaffre Polska S.A. Wołczyn

dr inż. Małgorzata Haliniarz
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie
Katedra Herbologii i Technik Uprawy Roślin

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *